Sumi voor Linux – testversie (preview)
======================================

Tekenen op een Linux-computer (64-bit, x86_64). Zelfde tekeningen als op de
Android-tablet en in Sumi voor Windows.

STARTEN
1. Pak het pakket uit in uw thuismap (niet in /opt of /usr: dan kan Sumi zichzelf
   niet bijwerken):
       tar -xzf Sumi-linux-preview.tar.gz -C ~
   Er komt dan een map ~/sumi met daarin het programma Sumi.
2. Starten:
       cd ~/sumi
       ./Sumi
   (of dubbelklik op Sumi in de bestandsbeheerder, als die programma's mag starten)
3. In het programmamenu zetten (eenmalig, vanuit de map ~/sumi):
       mkdir -p ~/.local/share/applications && sed "s|@MAP@|$PWD|g" sumi.desktop > ~/.local/share/applications/sumi.desktop
   Daarna staat Sumi bij Grafisch / Graphics.

UW TEKENINGEN
- Staan in de map Sumi in uw documentenmap: meestal ~/Documenten/Sumi (Nederlandse
  installatie) of ~/Documents/Sumi; Sumi volgt de XDG-documentenmap
  (xdg-user-dir DOCUMENTS). Zonder documentenmap: ~/Sumi.
- Elke tekening is een map "....sumi", dezelfde als op de tablet en onder Windows.
- Sumi slaat zelf op (elke 2 minuten en bij afsluiten); Ctrl+S kan ook.
- Exporteren (menu Bestand › Exporteren): PNG, JPG, PDF (ook een pagina per laag),
  PSD (met lagen), lagen als losse PNG's, SVG voor de snijplotter en de time-lapse.
  Alles komt in .../Sumi/Export (zonder kiesvenster).
- Afbeelding invoegen: Bestand › Afbeelding invoegen als laag (eigen kiesvenster),
  of sleep een PNG/JPG naar het venster.
- Logbestand bij problemen: .../Sumi/sumi-log.txt (ook zichtbaar als u ./Sumi
  in een terminal start).

PEN EN DRUK (BELANGRIJK)
- Pendruk werkt op Linux nog NIET. Een tekentablet of pen (Wacom, laptop met pen)
  werkt als muis: tekenen gaat, maar altijd met dezelfde dikte (volle druk).
  De gum-kant van de pen en de kanteling worden ook nog niet herkend; kies de gum
  met de toets E.
- Aanraakscherm: twee vingers schuiven, zoomen en draaien zoals onder Windows.
- Muis: muiswiel = zoomen; Shift + wiel = draaien; spatie of middelste muisknop +
  slepen = schuiven; Alt + klik = kleur overnemen.
- Toetsen: B penseel, V vegen, E gum, G vullen, S selecteren, U vormen, T tekst,
  C klonen, [ en ] kleiner/groter, Ctrl+Z / Ctrl+Y ongedaan/opnieuw,
  Ctrl+T transformeren, Enter / Esc = toepassen / annuleren,
  Ctrl+U / L / M / B kleurtoon / niveaus / curven / kleurbalans, Ctrl+Shift+X vervormen,
  Ctrl+C / X / V kopiëren / knippen / plakken als laag, Ctrl+Shift+N nieuwe laag,
  Ctrl+J dupliceren, Ctrl+E samenvoegen omlaag, Ctrl+G groeperen, Ctrl+Alt+G knipmasker,
  Ctrl+N nieuw, Ctrl+O openen, Ctrl+S opslaan, Ctrl+Shift+E exporteren (PNG),
  0 passend, F weergave spiegelen, F1 hulp.
- Pen of muis aan het eind van een lijn even stilhouden = vormhulp (rechte lijn,
  ovaal); daarna "Vorm bewerken" om de vorm met bolletjes aan te passen.

WAT HEEFT UW COMPUTER NODIG
- Een recente Linux met glibc 2.35 of nieuwer (bijv. Ubuntu 22.04 of nieuwer,
  Debian 12 of nieuwer, Fedora 36 of nieuwer, Linux Mint 21 of nieuwer).
- Een grafische omgeving (X11 of Wayland). Sumi laadt bij het starten zelf:
  libxkbcommon (en libxkbcommon-x11 en libX11/libXcursor/libXi/libxcb onder X11,
  libwayland-client onder Wayland) en voor de grafische kaart Vulkan
  (libvulkan.so.1 met Mesa- of NVIDIA-stuurprogramma) of anders OpenGL/EGL
  (libEGL). Op een gewone desktopinstallatie is dat er allemaal al.
- Start Sumi niet? Start ./Sumi in een terminal en kijk naar de melding. Vaak helpt:
       sudo apt install libxkbcommon-x11-0 libvulkan1 mesa-vulkan-drivers
  (Fedora: sudo dnf install libxkbcommon-x11 vulkan-loader mesa-vulkan-drivers).
  Een andere grafische route kiezen kan met WGPU_BACKEND=gl ./Sumi

WAT ZIT ERIN
- Alle penselen van de tablet (per categorie, met voorbeeld en zoeken), grootte,
  dekking en drukcurve; gum en vegen elk met eigen penseel en grootte.
- Kleurkiezer, vast palet en laatst gebruikte kleuren.
- Vullen (G): klik in een vlak; drempel en "kijkt naar alle lagen" instelbaar.
- Selecteren (S): rechthoek, ovaal, vrije hand of automatisch (toverstaf);
  nieuw/toevoegen/aftrekken (ook Shift/Alt + slepen); alles (Ctrl+A), omkeren
  (Ctrl+Shift+I), vullen, inhoud wissen (Delete), opheffen (Ctrl+D), zachte rand,
  kopie als laag, naar laag…, selecties bewaren en laden.
- Transformeren (Ctrl+T): selectie of hele laag verplaatsen, hoek slepen =
  groter/kleiner (of vrij vervormen), buiten het kader slepen = draaien,
  spiegelen, draai 90°, magneet, precieze getallen.
- Aanpassen (menu): kleurtoon/verzadiging/helderheid, niveaus, verloopkaart,
  vervagen, verloop vullen, bewegingsonscherpte, verscherpen, ruis, gloed, rasterpunt,
  kleurschifting, kleurbalans, curven, perspectiefvervaging, glitch, kleur vervangen;
  met live voorbeeld, Herstel, Toepassen en Annuleren. Ook klonen (stempel) en
  vervormen (duwen, draaien, knijpen, opblazen, herstellen).
- Vegen (V): verf meeslepen zoals met een vinger in natte verf.
- Vormen en sjablonen (U): rondje, ovaal, vierkant, rechthoek, driehoek, ster, hart,
  lijn en lijnstukken; als lijn, vol of als sjabloon. Vormhulp door stil te houden.
- "Zal ik het afmaken?": teken iets drie keer op een rij en Sumi maakt het patroon af.
- Tekst (T): vijf soorten letters plus eigen lettertypen, vet, uitlijning, grootte;
  de tekstlaag blijft bewerkbaar (ook tekst van de tablet).
- Lagen: toevoegen, afbeelding invoegen, dupliceren, verwijderen, omhoog/omlaag,
  samenvoegen, zichtbaar, dekking, 26 mengmodi, alfa-slot, vergrendelen, knipmasker,
  laagmasker (+ toepassen), referentie, inhoud selecteren, groepen (inklappen,
  verbergen, vergrendelen, hernoemen, samenvoegen, opheffen), laagstijl (rand,
  schaduw, gloed), inkleuren onder lijnen; achtergrondkleur en papiersoort.
- Tekening: papierformaat en bijsnijden (eerst een kopie), canvas draaien en
  spiegelen, weergave spiegelen, tekenhulp (spiegelen, mandala, raster, perspectief,
  liniaal, ellipsmal), referentievenster (foto of de tekening zelf, klik = kleur),
  animatie (uienschil, afspelen, GIF of bewegende PNG), over deze tekening.
- Time-lapse: Sumi neemt het tekenen op (in de map van de tekening, zoals de
  tablet) en maakt er een GIF van (Bestand › Exporteren › Time-lapse).
- Woordenlijst Engels (Hulp): Procreate- en Photoshop-namen naast de Sumi-namen.
- Samen tekenen: knop "Samen tekenen" (kamer maken of meedoen met een code van
  4 letters, ook samen met Sumi op Android-tablets en Windows).
- Bijwerken: Sumi kijkt zelf of er een nieuwe versie is en toont dan een balk
  "Nieuwe versie – Bijwerken". Uw tekeningen worden daarbij nooit aangeraakt.
- Testversie: werkt 45 dagen na het maken; daarna vraagt Sumi om bij te werken
  (download de nieuwe op sumi.ondaylit.nl).

LEREN, AI, SPELEN EN SAMEN (menubalk)
- Leren: Tekenleraar (lessen met spooklijnen; per stap geeft Sumi sterren),
  "Les op maat" (de AI-leraar maakt een stappenplan), Tips voor beginners,
  Kleurharmonie, Huidskleur-hulp en een YouTube-tutorial (opent in uw browser).
- ✨ AI: Kleurplaat maken (zelf gemaakt: mandala, bloemen, patroon, vormen, of
  "Met AI…" met een stijl en detail; het resultaat wordt een vergrendelde lijnlaag
  boven een laag "Inkleuren"), "Wat vindt de leraar?", "AI kijkt mee" (af en toe een
  tip terwijl u tekent) en Mijn niveau. De eerste keer vraagt Sumi toestemming: uw
  tekening gaat dan naar een AI-dienst (zie de knop Privacy). Intrekken kan in
  hetzelfde menu.
- Spelen: Ballenmachine, Raad de tekening (op één computer of online), Natekenen
  (op één computer of online met een vaste jury per ronde), Challenges, Omkeerbril,
  Kindertekenen en Vingerverven met een mengpalet. Online spelen gaat met een code
  van 4 letters, ook samen met Sumi op Android.
- Samen: Vriendengroep (code delen, wie er tekent), Opdracht van vandaag (inleveren
  = de AI-leraar geeft sterren en tips; beste versie telt; ranglijst) en
  Hulp › "Idee of wens doorgeven…".
- 👤 (rechtsboven): uw Sumi-account; inloggen met een code per e-mail.

LICENTIE (GEWONE VERSIE, NIET DEZE TESTVERSIE)
- De gewone versie is 14 dagen gratis te proberen ("Nog N dagen gratis · Licentie
  kopen"). Daarna kunt u met een licentie (via 👤 inloggen) verder tekenen; zonder
  licentie kunt u uw tekeningen nog bekijken en exporteren.
- Deze testversie heeft geen proefperiode en geen licentie nodig.

NOG NIET (VOLGT LATER)
- Pendruk, gum-kant en kanteling op Linux.
- Een kiesvenster bij Exporteren en "Andere map kiezen…" bij Openen.
- Eigen penselen maken; inloggen met Google; spraak (microfoon).
- Time-lapse en animatie als video (MP4): nu als GIF (animatie ook als bewegende PNG).
- Referentievenster met de camera.
